DNA

Het menselijk genoom in kaart gebracht. AFBEELDING: menselijk lichaam, cel, chromosoom, DNA-molecule, gen, mens,fruitvlieg. TREFWOORD: DNA, genen, geneeskunde, erfelijkheid, genetica. FORMAAT: 150 x 95 mm. DNA-onderzoek bij strafzaken. AFBEELDING: DNA, cel, chromosoom, DNA-profiel. TREFWOORD: DNA, onderzoek, forensisch, profiel. FORMAAT: 100 X 112 mm. ANP INFOGRAPHICS, 09-09-2008, 13:10u.

Van steeds meer organismen wordt het volledige DNA in kaart gebracht. Dit kan interessante informatie opleveren. Zo kunnen gewassen bijvoorbeeld gerichter worden veredeld of genetisch gemanipuleerd.

Het menselijk lichaam bestaat uit ongeveer 100.000 miljard cellen. Veel van die cellen hebben een celkern. Al die celkernen bevatten 46 chromosomen. Chromosomen zijn opgebouwd uit DNA, de drager van al onze erfelijke eigenschappen (genen).

DNA is de afkorting van het Engels desoxyribonuclein acid, in het Nederlands desoxyribonucleïnezuur. Het bestaat uit twee lange strengen die als een soort wenteltrap (dubbele helix) in elkaar draaien. De zijkanten van de trap bestaan uit een opeenvolging van een suiker (desoxyribose) en een zuur (fosforzuur). De treden van de 'wenteltrap' worden gevormd door baseparen. DNA bestaat uit 4 basen: Adenine (A), Cytosine (C), Guanine (G) en Thymine (T). Deze basen maken onderlinge verbindingen, zodat de twee strengen met elkaar verbonden zijn. Adenine maakt verbindingen met thymine en cytosine met guanine. De volgorde van de 6 miljoen baseparen bepaalt uiteindelijk al je eigenschappen, zoals je lengte of de kleur van je ogen. De volgorde is bij iedereen verschillend, behalve bij eeneiige tweelingen.

Aangezien ieder individu een uniek DNA heeft, is het een handig hulpmiddel bij forensisch onderzoek. Het DNA van een verdachte kan vergeleken worden met het aangetroffen DNA op de plaats van het misdrijf. Als de DNA hetzelfde is, dan is de verdachte wellicht de dader. Het onbekende DNA kan ook vergeleken worden met de DNA-databank. Als er een match is gevonden, is het misdrijf gelinkt aan een mogelijke verdachte of een mogelijk ander misdrijf. De DNA-databank bevat DNA-profielen van verdachten, veroordeelden, onbekende sporen op een plaats delict en overleden slachtoffers. Verdachten blijven alleen in de databank als zij worden veroordeeld.

Ook voor de geneeskunde heeft DNA-onderzoek veel te bieden. Aanleg voor erfelijke ziektes kan beter worden bepaald en eventueel behandeld. Ook aanleg voor bijvoorbeeld een hoge bloeddruk of een verhoogd cholesterolgehalte kan zo gemakkelijker preventief behandeld worden. Een andere medische toepassing is het inbrengen van genetisch gezond materiaal: gentherapie.

Dossier:

DNA

Laatste wijziging: 14 augustus 2017
Dossier Thema: Wetenschap en Techniek